Milgram
Milgram Deneyi’ni hiç duydunuz mu? Bugün sizlere Ali Rıza Sergen Yalçın’ın bu deneyin psikolojisine bir bağlamda sahip olduğunu ve bunun nasıl şekillendiğini anlatacağım.
Milgram Deneyi’ni kısaca izah ederek başlayayım. Deneyin içeriği şu şekilde:
Bir grup bilim insanı, gönüllü olarak bazı insanları bir laboratuvara getiriyor. Deneklerin önüne 15 tane buton konuyor. Karşılarında da elleri bağlanmış bir sandalyede sabit duran bir adam var. Bilim insanları deneklere bu butonların her birinin sırayla artan bir elektrik düzeyini karşı sandalyede bağlı duran adama ileteceğini söylüyor. Örneğin birinci butona basıldığında sandalyedeki adam x birim kadar elektriğe maruz kalıyorsa ikinci butona basıldığında 2x kadar elektriğe maruz bırakılıyor. Eğer denek 15. butona kadar tek tek basarsa ve sırayı tamamlarsa bir miktar para ödülü alıyor ancak butonların her kademesinde karşısındaki bağlı adam daha çok acı çekiyor. Denekler ilk birkaç butonu tereddüt etmeden kullanıyor. Çok düşük miktarda elektrik iletildiğinden karşısındakinin acı çekmediğini görüyorlar. Ancak ortalara gelindiğinde sandalyedeki adamın dayanılmaz bir acı çekmeye başladıklarını görüyorlar. İşte bu noktada bırakma hakları var fakat denekler ne yapıyor biliyor musunuz? Deneye katılanların yüzde seksen kadarı 15. butona kadar ilerliyor. Arada oldukça tereddüt etmelerine rağmen ilerlemeyi bırakmıyorlar. Deneyden sonra bunun sebebi sorulduğunda ortalama alınan cevap psikolojide şu şekilde açıklanıyor:
“Eğer duracaksam buraya kadar neden ilerledim?”
Kıymetli okurlarım, insan bazen yanlış yaptığını bile bile ilerler. Çünkü en başta verdiği kararın yanlış olduğunu kabullenmek çok zordur.
Sergen Yalçın aylar önce Candaş Tolga Işık’ın programında Cengiz Ünder ile ilgili “Onu bana verin, ben onu futbola döndüreyim. Ozan Tufan’da nasıl başardıysam bunu da başarırım.” Şeklinde bir açıklama yapmıştı.
Birçok izleyici ve taraftar haftalardır aşırı verimsiz bir Cengiz Ünder performansına rağmen neden inatla her maçta sahaya sürüldüğünü merak ediyorsa cevabı az önce anlattığım Milgram Deneyi’nde gizli.
Kanaatimce Sergen Yalçın da Cengiz Ünder’in saha performansının düştüğünün farkında. Hele aylar önceki Cengiz’den eser yok. Ama madem Cengiz konusunda başarısız bir grafik çizildi, öyleyse bunca zaman niçin inatla Cengiz ilk hamle oyuncusu olarak Jota’nın yerine sahaya sürüldü?
Neresinden dönülse kâr diyebilirsiniz ancak bu hiç de kolay değildir. Fikrimce bu sezon tamamlanana kadar Cengiz zaman zaman süre bulmaya devam edecektir. Dileğim odur ki bu süreler kısalsın veya Cengiz’in performansı Roma’da oynadığı dönemleri andırsın. Diğer türlü sezon sonu onunla yolların ayrılacağı kesin gibi duruyor.
Bu sezon da son yıllarda olduğu gibi erken havlu atan Beşiktaş, dileyelim ki bundan sonraki sezonlarda aynı hataya düşmeden doğru isimlere yönelsin.
17 Mart 2026
